Kracht

Mijn huishouden is uitgebreid met twee katten. Vanwege een andere levensinvulling zocht de vorige eigenaar een nieuw thuis voor hen.
Uiteraard hadden ze al namen. Cooper en Mini. Het duurde twee dagen voor ik in de gaten had dat ze naar een automerk waren vernoemd: Mini Cooper. Het zegt meteen hoeveel ik om auto’s geef: niets.
De adoptie van de katten was kat-in-het-bakkie. Wat een verrijking van mijn leven.
Hun namen vond ik eerlijk gezegd niets. Gelukkig luisteren katten alleen als het hen uitkomt. Ik kon hun namen dus zonder gewetenswroeging aanpassen. Ik eerde hun eigenlijke namen wel door Cooper en Mini in hun nieuwe naam, een acroniem, te laten doorklinken.
En inderdaad: ze luisteren alleen als het in hun voordeel kan zijn.
Namen. Bij mensen ligt dat anders. Een naam erkent een mens. Pasgeborenen worden vernoemd naar oma of opa, naar een pop- of sportidool van de ouders of ze heten zo om de mooie betekenis of klank van de naam.
Mijn oud-collega Gerben ter Riet had als stelling bij zijn proefschrift ‘Slordige spelling van de namen van verpleeghuisbewoners draagt bij aan hun identiteitsverlies’*. Hoe raak is dat.

Ook in de verstandelijk gehandicaptenzorg wordt nogal wat aangerommeld met namen. Ik herinner me het verhaal van nieuwe bewoner Annie, die de derde in de groep was met die naam. Niet handig. Daarom werd ze Jo genoemd. Laat dat nu net de naam van haar overleden broertje zijn. De ouders durfden er niets van te zeggen, maar hun pijn is zo invoelbaar. Bewoner Servaas vertrouwde me toe dat hij het liefst Servie wordt genoemd. Dat had hij al vaak gezegd, maar niemand luisterde echt.
Een naam geeft een mens eigen identiteit. Een compleet levensverhaal, een goed afgestemd proactief zorgplan en een keurig ingevuld cliëntendossier verliezen betekenis bij het gebruik van de verkeerd gespelde naam.
De kattennamen kon ik probleemloos aanpassen, maar voor mensennamen geldt dat niet.
‘Woorden hebben betekenis, namen hebben kracht. Eigennamen zijn pure poëzie. Zoals alle poëzie zijn ze onvertaalbaar.’**

* Ter Riet, G. (1994). Vitamin C and ultrasound in the treatment of pressure ulcers. [Doctoral Thesis, Maastricht University]. Rijksuniversiteit Limburg. https://doi.org/10.26481/dis.19940630gr
** W.H. Auden, https://atminn.wordpress.com/2011/02/28/words-have-meaning-names-have-power/

► Terug naar Columns